KEMPENLAND historie

Geschiedenis van het Kwartier Kempenland in de Meierij van Den Bosch - Jan van Dingenen

Referenties

Hieronder staan de publikaties die ik heb gebruikt om de tijdbalk van Kempenland te maken. Ik heb niet geprobeerd om een complete wetenschappelijk referentielijst te maken inclusief bijvoorbeeld de paginanummers waaruit ik informatie heb gehaald. De referentie lijst is dus meer een overzicht van de literatuur die ik heb gebruikt en die een ander ook kan gebruiken als hij iets zoekt over een bepaalde gebeurtenis.

Tot nu toe is mijn keuze van de literatuur tamelijk toevallig geweest. Het waren vooral boeken die ik tegen kwam in de boekhandel, de bibliotheek of (heel vaak) in tweede hands boekwinkels. Tijdschriften zijn wat moeilijker toegankelijk als je niet veel tijd in gespecialiseerde bibliotheken wilt doorbrengen.

Internet was natuurlijk, zeker bij de eerste opzet, een geweldige hulp. Het enige probleem is dat sommige sites vrij vluchtig blijken en vaak maar een heel klein stukje informatie leveren. Vandaar dat ik een "verzamel" referentie heb gemaakt van diverse sites. Wetenschappelijk natuurlijk volledig onverantwoord.

Literatuurlijst

1. "Te Best wart - De geschiedenis van Best en zijn vroegere grondgebied." - Jean Coenen, 2000

2. "Schelmen en Hontsvotten werck - Onderzoek naar de moord op mr. Jean de Marq, Drossaard van Oirschot, in 1735." Anton Neggers, 2007

3. "Florarium temporum - Een middeleeuwse wereldkroniek uit Eindhoven" - Nico Arts en Gerard Rooijakkers, 2008

4. Wikipedia - diverse sites

5. Ravels - Weelde - Poppel, geschiedenis pagina's op internet

6. Meertens - KNAW op internet Meertens Insituut - Bedevaartplaatsen

7. Diverse internet sites

8. "De industrialisatie van de Nederlandse Kempen tussen 1890 en 1914" - Dr. Agnes Lewe, 1997

9. "Staatsvormend geweld. Overleven aan de frontlinies in de Meijerij." - Leo Adriaensen, 2007

10. Dr. K.A.H.W. Leenders: Historische geografie - Oirschot

11. Rechtelijk archief Oirschot; bewerkingen door Jan Toirkens

12. "Stad en Meierij van 's-Hertogenbosch van 1648 tot 1672" - Dr. V.A.M. Beermann, 1946

13. "Alles wat hier leeft, spint, twernt of weeft - Geschiedenis van Geldrop en Zesgehuchten" - Jean Coenen, 1987

14. "Oud Eindhoven" - redactie Drs. H. Mandos en A.D. Kakebeke, 1950

15. "Kalendarium - Geschiedenis van de Lage Landen in jaartallen" - H.P.H. Jansen, 1999

16. "Het gehucht Postel" op de historie site van de gemeente Mol

17. "Belgische vluchtelingen in Eindhoven" - Mr. J.J.G. Wintermans, 1985

18. L.F.W. Adriaenssen "Van Hapert" - Brabantse Leeuw, 2000 - 3 - pag. 184-192

19. "Geschiedenis van Brabant - van het hertogdom tot heden" - red. Prof. Em. dr. R. van Uytven et al., 1ste druk

20. "Natuur in Noord-Brabant - Twee eeuwen plant en dier" - Stichting Het Noordbrabants Landschap, 1996

21. Mijn website over wilde planten en cultuurplanten: "Meestal over planten"

22. Martien van Asseldonk - 1999. "'s Hertogs tienduizend bunders"

23. "Op reis door de Meierij" met Stephanus Hanewinckel (1799 - 1800) door Frank C. Meijneke, 2009

24. Dr. K.A.H.W. Leenders - 2011. "Vier generaties dorpen in het Brabantse zand"

25. J.P. Verasdonck "Het graafschap Rode"

26. Drs. Bas Aarts - "Texandrië, van omstreden gouwbegrip naar integratie in het hertogdom" in "Geworteld in Taxandria" - red. H. van Doremalen e.a. - Tilburgse Historische Reeks I - 1992

27. Jan van Oudheusden - "Verhalen van Brabant", 2011

28. Drs. Harry de Kok - "Scheiden doet strijden" in "Geworteld in Taxandria" - red. H. van Doremalen e.a. - Tilburgse Historische Reeks I - 1992

29. Roger Knaepen, Kik de Nooijer, Daniel Vangheluwe en Johan Biemans - "Bergeijk in kaart" , 2009

30. Alfred Stern - 2004. "De Graafschap in de Middeleeuwen"

31. J.Th.M. Melssen - "Het gemeentewapen van Geldrop" - Brabantse Leeuw - 1986-3 pag 136-142

32. H.W. Lintsen (red.) - "Geschiedenis van de techniek in Nederland.- De wording van een moderne samenleving 1800-1890. Deel I. Techniek en modernisering. Landbouw en voeding."

33. Eric Vanhaute - "De schrikkelijke hongersnood is genadig afgewend. Waarom de Kempen in de jaren 1840 niet verhongerden."

34. Erich Kuttner - 1949. "Het Hongerjaar 1566"

35. "Amalia van Solms" - Heemkunde vereniging Baarle-Hertog, Baarle-Nassau, Castelrť, Ulicoten en Zondereigen "Amalia van Solms"

36. W.C.M. van Nuenen (voorz. werkgroep). "Drie dorpen een gemeente (Hoogeloon, Hapert en Casteren)" - 1987

37. A. Dams et. al. - "Drie Zaligheden - Eersel, Duizel, Steensel" - 1989

38. Gerard van Gurp - "Reformatie in Brabant" - 2013

39. Nico Arts (red.) - "Het kasteel van Eindhoven" - 1992

40. Hein Vera - "Gemene gronden in de Meierij van Den Bosch tussen hertog en hertgang 1000-2000" (2011) met het motto ".... dat men het goed van den ongeboornen niet mag verkoopen" is hier te lezen. Er bestaat ook een wat verkorte handelsuitgave met illlustraties.

41. Gerard van Gurp - "Brabantse stoffen op de wereldmarkt - Proto-industrialisering in de Meierij van 's Hertogenbosch 1620 - 1820" - 2004

42. Inventaris Onroerend Erfgoed - De Vlaamse overheid inventariseerde onroerend erfgoed per gemeente. Per gemeente bestaat een pagina waar ook een kort overzicht wordt gegeven van belangrijke gebeurtenissen uit het verleden. De toegang is hier.

43. Chris de Bont - 'Ö Al het merkwaardige in bonte afwisseling Ö' - Een historische geografie van Midden- en Oost-Brabant - Bijdrage tot de studie van het Brabants heem, deel 36 - Stichting Brabants Heem - 1993

44. N. Roymans, T. Derks and H.A. Hiddink: - "The Roman Villa of Hoogeloon and the Archaeology of the Periphery" - Archaeological Studies Amsterdam University Press #22 - 2015

45. Henk Hiddink: - "De Romeinse villa-nederzetting op de Kerkakkers bij Hoogeloon (Noord-Brabant)" - Zuidnederlandse Archeologische Rapporten 53 / VU-opgravingen in de Kempen #3 - Amsterdam 2014. Ook op internet hier.

46. Nico Roymans en Linda Verniers: - "De glazen La TŤne-armbanden in het gebied van de Nederrijn" - ARCHEObrief - jaargang 13 - #4 - 2009. Ook op internet hier.

47. Drs. L.F.W. Adriaenssen "Hoe Tilburg in de Opstand goed garen spon - De opkomst van Tilburg als laken centrum" - 2002. Ook op internet hier.

48. Rolf Falter "BelgiŽ. Een geschiedenis zonder land" - De Bezige Bij Antwerpen - 2012.

49. Heemkundekring Nicolaus Poppelius. "Ravels in Lief en Leed. Ravels", 1980. Op internet hier.

50. Martien van Asseldonk: De Meierij ontrafeld. - Plaatselijk bestuur, dorpsgrenzen en bestuurlijke indeling in de Meierij van 's-Hertogenbosch, circa 1200-1832 - 2003

51. Dr. F.E.M. Vercauteren: De aanleg van de straatweg 's Hertogenbosch - Best als deel van de verbinding met Luik (1740-1745) - 1956

52. Stijn De Meester: "De 'Armste stad van BelgiŽ' tijdens de crisisjaren. Onderzoek naar de conjunctuurgevoeligheid van de diefstallen te Brugge (1841-1851)." (Scriptie 2002-2003) Op internet hier.

53. "Historische topografsche atlas 1836-1843 - Noord-Brabant" Uitgeverij Nieuwland - Tilburg (2008). Op de site van het kadaster zijn die Manuscriptkaarten 1830-1840 te koop, digitaal en gedrukt: Kadaster.

54. "Grote historische topgrafische atlas ca. 1905 - Noord-Brabant" Uitgeverij Nieuwland - Tilburg

55. Een directe link naar de site "Topotijdreis" werkt niet goed. Type in Google of een andere zoekmachine gewoon Topotijdreis in.

56. De complete kaart van Verhees staat op Collectie kaarten en tekeningen van het Streekarchief Langs Aa en Dommel

57. De eerste kadasterkaarten van ca.1830 en de bij behoorde omschrijving staan online: Kadasterkaarten.

58. "Heemkunde Kring Pladella Villa" is een vereniging, waarvan de leden geÔnteresseerd zijn in de geschiedenis van Bladel en haar kerkdorpen: Hoogeloon, Hapert, Casteren, Netersel en uiteraard Bladel. De website van deze vereniging staat hier.

59. "De Tiendaagse Veldtogt - journaal van de voetreis naar BelgiŽ, 1830-1832" door H.G. Cannegieter. In 2009 uitgegeven waarschijnlijk door familieleden.

59. "De pestbestrijden en toch geldverdienen" NRC 1-5-2020 bespreking van het boek van A.H.M. Kerkhoff: "Per imperatief plakkaat. Overheid en pestbestrijding in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden" 2020.

Afbeeldingen

De oude prenten op deze site heb ik natuurlijk niet zelf gemaakt. Dit betekent dat mogelijk iemand hier enige vorm van copyright op kan claimen. Ik probeer hieronder zo goed mogelijk reclame te maken voor de bron. Als men dit onvoldoende compensatie vindt, laat het mij dan weten dan zal ik de afbeeldingen verwijderen.

ref 1. De "Meester van de kleine landschappen" leefde rond 1560 waarschijnlijk in of in de buurt van Antwerpen. Zijn echte naam is niet bekend, maar in 1560 publiceerden de gebroeders Johannes en Lucas van Doetechum in Antwerpen een serie van meer dan 30 etsen (incl. varianten) met landschappen. De landschappen zijn waarschijnlijk getekend of geïnspireerd door de omgeving van Antwerpen en zullen waarschijnlijk ook een redelijk beeld geven van Kempenland in die tijd. Maar wie de tekenaar was weten we dus niet, vandaar die naam "Meester van de kleine landschappen". De reproducties komen van het Prentenkabinet Museum Boijmans Van Beuningen en u kunt ze veel groter bekijken via de site http://www.geheugenvannederland.nl/.

ref 2. Dit zijn afbeeldingen die op Wikipedia zijn gepubliceerd. Naast zeer veel (historische) informatie kun je daar ook mooie illustraties vinden.

ref 3. Jacques Callot werd geboren in 1592 in Nancy, toen hoofdstad van het onafhankelijk hertogdom Lotharingen. Hij heeft alleen maar getekend en grafiek gemaakt, zeer uitzonderlijk in die tijd. In 1633 veroverden de Fransen Nancy en Callot maakte waarschijnlijk naar aanleiding daarvan een serie etsen die in Nederland werden uitgegeven onder de titel "De droeve Ellendigheden van den Oorloogh". Onder andere op de site van The British Museum zijn deze prenten te zien.

ref 4. Ook deze prenten zijn gemaak door Jacques Callot. Het zijn details uit een zeer grote prent die de verovering toont van Breda door Spinola in 1625. In die tijd lieten de overwinnaars vaak hun krijgsverrichtingen vastleggen op een ets of gravure ter meerdere eer en glorie van zichzelf. Bij de verovering van Nancy schijnt Callot dit trouwens geweigerd hebben. Een afbeelding van de prent is te vinden op Wikipedia, de eigenaar is Stadsarchief Breda.

ref 5. Deze afbeeldingen zijn afkomstig uit de beeldbank van het BHIC (Brabants Historisch Informatie Centrum). Hier kun je foto's en andere afbeeldingen zoeken via de beeldbank link.

ref 6. Dit zijn pentekeningen uit het boek "Op reis door de Meierij" door (waarschijnlijk) Stephanus Hanewinckel uit 1799 en 1800, zie literatuurlijst #23. Ik weet niet wie de tekenaar is.

ref 7. Foto uit 1905 uit Weebosch: onverharde weg met een hoogkar bespannen met een os. Uit de collectie van het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven.

ref 8. Deze etsen zijn ca. 1550 ontworpen door Pieter Breugel de Oude en gemaakt door Cornelis Cort. De inspiratie kwam waarschijnlijk van de omgeving van Antwerpen. De reproducties komen van het Prentenkabinet Museum Boijmans Van Beuningen en u kunt ze veel groter bekijken via de site http://www.geheugenvannederland.nl/.

ref 9. Dit is een reconstructie van het Kasteel Eindhoven zoals het er rond 1540 waarschijnlijk uitzag. De tekening komt uit het boek "Het kasteel van Eindhoven" - Nico Arts (red.) 1992 - Literatuurlijst #39.

ref 10. Van deze tekening van de ruÔne van kasteel Bergeijk weet ik niet wie de tekenaar is en waar het origineel zich bevindt.

ref 11. Victor de Buck was een Belgische kunstschilder die rond 1900 in Bladel woonde en daar fotografeerde om de foto's te gebruiken bij het schilderen. De foto's zijn geposeerd maar geven waarschijnlijk toch een goed beeld van het boerenbestaan. De originele foto's zijn waarschijnlijk bij het RHC Eindhoven.

ref 12. Meer oude foto's van mijn familie staan hier op mijn website.